Nhặt dọc đường

Mô tả

Nhà thơ THUẬN HỮU, người “luôn lảng tránh và không bao giờ nhận mình là nhà thơ”. Khi nhắc tới ông, độc giả đặc biệt nhớ tới “Những phút xao lòng”, bài thơ ra đời từ một sự tình cờ, có cả sự “trớ trêu” hết sức thú vị.

“…Mà có trách chi những phút xao lòng
Ai cũng có một thời để yêu và một thời để nhớ
Ai cũng có những phút giây ngoài chồng ngoài vợ
Đừng có trách chi những phút xao lòng!”

Độc giả nhận diện nhà thơ Thuận Hữu qua những câu thơ giản dị, tự nhiên, đầy sự thấu hiểu. Khi chọn thơ để mở một thế giới mới cho tâm hồn, ông đã cùng thi ca đi trong mọi cuộc vui, cuộc buồn của cuộc đời, “vừa đi vừa cất tiếng về con đường của mình…”

Khi viết về nỗi buồn, bóng tối, những bất trắc, mất mát hay bất cứ điều gì, ông đều hướng tới tận cùng sự sống còn của văn chương. Và sự tận cùng ấy không gì khác ngoài cái đẹp, ánh sáng, tình người, niềm kiêu hãnh làm người…

Thi ca xuất hiện và ông không còn giấu được những gì mà cảm xúc đang chực chờ, gào thét:

“Anh lặng người khi gặp nhành hoa dại
Giữa cỗi cằn vẫn tím đến rưng rưng…”

Kể cả trong giấc mơ, những lẽ sống vẫn “ùa về” để ông “thèm khát”, khám phá và thức tỉnh:

“Những đêm khuya nằm nghe tiếng còi tàu
Nỗi thèm khát ùa về như làm anh nghẹt thở
Bao giờ anh nhổ neo ra đi như con tàu ấy nhỉ
Đại dương bao la con sóng vỗ phương nào?”

Có một điều chắc chắn, không một nhà văn, nhà thơ nào có thể chạy trốn được cuộc đời, không một người sáng tác nào có thể lảng tránh được tận cùng nỗi cô đơn:

“Chiều cuối năm con mái đầu bạc trắng
Lặng lẽ ngồi bên nấm mộ mẹ xanh…”

Ông cứ đi, cứ sống và trên những con đường ông đi qua, những câu thơ hiện ra đầy suy niệm, giày vò trong cái không khí tĩnh lặng, xáo trộn giữa mộng mị và hiện thực:

“Năm trước qua đây
Thương cây thông chơ vơ trên đỉnh núi
Đơn côi đứng một mình nghe gió thổi quanh năm
Năm nay lại qua đây
Ngước mắt nhìn lên đỉnh núi
Cây thông không còn
Đỉnh núi xưa mưa xói mòn thành rãnh
Cây thông chết như một lời định mệnh
Trước mưa núi gió ngàn không thể đứng chơ vơ

Tôi đã đi qua nhiều làng tre
Qua những rừng dương nghe rì rào biển hát
Qua những đồi thông xanh ngút tầm con mắt
Thiên nhiên quanh tôi bao giờ cũng nhắc
Cây cũng như người phải biết dựa vào nhau
— [Quanh chuyện một cây thông]
Con người nhà thơ (bên trong), là nơi chứa đựng những câu chuyện, những vết tích của thời gian, những sự vận động trong suy tưởng và cảm xúc…

“Cũng một ngày kia
Giữa sóng triều xô đẩy
Những con ốc chết rồi ruột héo gan khô
Và hoá thân thành những nấm mồ
Không chịu cát vùi khoe mình trên mé bãi
Những vỏ ốc chứa âm thanh trong đấy
Gió đại dương đi qua ca hát suốt bốn mùa
Những chuyện vui buồn dưới đáy biển sâu
Được kể lại bằng những âm thanh kỳ diệu…

Tuổi thơ không còn và tôi đã đi xa
Gặp con ốc con sò tôi chợt hiểu
Những nỗi đau ẩn mình trong vỏ đá đầy hoa.”
— [Những con ốc biển]

Nói về bạn thơ, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho rằng nhà thơ Thuận Hữu có “một phẩm chất tối quan trọng trong sáng tạo, đó là sự khám phá ra một vẻ đẹp, một tư tưởng từ vạn vật.”

Có thể hiểu, “không có gì không mang theo nó một điều gì của cuộc đời này”, nếu không được con người nhà thơ cảm nhận thì tất cả mọi sự vật, hiện tượng, mọi vật chất, phi vật chất sẽ nằm im như một “vỏ ốc” giữa biển khơi, vôi hoá dần và biến mất.

“Để đi từ những vỏ ốc (xác chết) kia tới bến bờ của cái đẹp và thi ca, phải mất một khoảng thời gian đôi khi bằng cả một cuộc đời…” Và trên con đường đi tìm cái đẹp và thi ca ấy người thi sĩ vẫn khiêm nhường, xem những gì mình viết ra, nâng tầm lên chỉ đơn giản là “NHẶT DỌC ĐƯỜNG”.

Như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đã nói:

“Ông luôn coi thơ là một cõi thiêng mà ông chưa đủ mọi điều hay chưa sẵn sàng để bước vào trong cõi đó. Và từ ông, thơ hiện ra theo một lối đi khác – lối đi riêng của cuộc đời ông. Lúc này, tôi lại nhớ đến một câu nói của ai đó: “Không ai nghe thấy tiếng ầm ĩ của những bông hoa trước khi nó bật ra khỏi cành.” Thuận Hữu đã sống như vậy và những câu thơ của ông sinh ra như vậy: tự nhiên và giản dị.”

Trang Thụy*